Beynimiz Her An Yeniden Şekillenebilir

Eski inanışın aksine, “insan yedisinde neyse yetmişinde de odur” veya “bu yaştan sonra değişmem” gibi yaygın düşünceler, nörobilimin son keşifleriyle geçerliliğini yitirdi. Beynimizin yeni deneyimler, farklı düşünce kalıpları ve hatta günlük alışkanlıklar aracılığıyla sinirsel ağlarını baştan inşa edebilme kapasitesi olan “nöroplastisite”, biyolojik olarak her an yeni bir başlangıç yapabileceğimizin bilimsel kanıtı niteliğinde.

Acıbadem Life Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, psikoterapide gözlemlenen zihinsel dönüşümlerin aslında beyindeki somut fiziksel değişikliklerin bir yansıması olduğunu vurguluyor. Gözeri, “Zihnimiz, gün içinde ona nasıl davrandığımıza, neye odaklandığımıza veya nasıl nefes aldığımıza göre şekillenir. Değişim sadece psikolojik bir karar değil, biyolojik bir süreçtir ve bunun için büyük travmalar beklemeye gerek yoktur; bugün atacağınız küçük bir adım bile beyninizde yeni bir patika açabilir” diye belirtiyor.

Plastik Beyin Ne Anlama Geliyor?

Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, nöroplastisite kavramının, beynin deneyimler, düşünceler ve davranışlar aracılığıyla sinirsel bağlantılarını (nöral ağlarını) sıfırdan oluşturabilme yeteneğini ifade ettiğini açıklıyor. Gözeri, bu değişim sürecini ormanda yeni açılan bir patikaya benzeterek, “Aynı yoldan tekrar tekrar geçtikçe o iz derinleşir, patika genişler ve belirgin bir yol haline gelir. Buna karşılık, kullanılmayan eski bağlantılar ise zamanla zayıflar ve yerlerini yeni nöral yollara bırakır. Yani beynimiz, statik bir yapı değil; sürekli işlenen, canlı bir haritadır” ifadelerini kullanıyor.

Gözeri, bu yeniden yapılanma ve dönüşüm sürecinin gerçekleşmesi için hayatımızda büyük travmalar veya yoğun akademik öğrenme süreçlerinin şart olmadığını, sürecin gizli gücünün günlük detaylarda saklı olduğunu belirtiyor. “Beyindeki nöral esneklik, aslında biz farkında olmasak da gündelik yaşamda sessiz sedasız sürer. Gün içinde dikkatimizi nereye verdiğimiz, hangi düşünce kalıplarını alışkanlık haline getirdiğimiz, hatta nasıl nefes aldığımız bile bu biyolojik süreci doğrudan etkiler ve beynimizi şekillendirir” şeklinde ekliyor.

Psikolojik Gelişim, Fiziksel Beyin Değişimidir

Psikolojik gelişimin biyolojik karşılığını terapi odaklarından örneklerle açıklayan Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, “Terapi odalarında danışanların bakış açılarının genişlemesi, eski alışkanlıklarını bırakıp yeni davranış kalıpları geliştirmesi veya geçmiş travmatik anılarla kurdukları ilişkilerin değişmesi, yalnızca soyut birer düşünce dönüşümü değildir. Bu süreçlerin tamamı, beyin düzeyinde gerçekleşen somut, fiziksel değişimlerin ve yeni nöral yolların inşa edilmesinin birer yansımasıdır. Kısacası, kalıcı her psikolojik değişim, aslında beynin fiziksel olarak yeniden şekillenmesi anlamına gelir” diye vurguluyor.

Beynin 3 Temel Destekçisi

Nöroplastisite kapasitesini en üst düzeye çıkarmak ve zihinsel esnekliği desteklemek için hayatımıza dahil edebileceğimiz unsurları sıralayan Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, beynin bu süreçteki en büyük 3 destekçisini şöyle açıklıyor:

• Düzenli Fiziksel Egzersiz: Egzersiz, beyinde yeni sinir hücrelerinin oluşumunu (nörojenez) ve hücreler arası iletişimi sağlayan proteinlerin (BDNF) salgılanmasını doğrudan tetikler.
• Kaliteli Uyku Düzeni: Gün içinde öğrenilen bilgilerin kalıcı hafızaya aktarılması, sinirsel bağlantıların güçlenmesi ve beynin ertesi güne sağlıklı bir şekilde hazırlanması ancak kaliteli bir uyku süreciyle mümkündür.
• Yeni Deneyimler ve Öğrenme: Rutinlerin dışına çıkmak; yeni bir dil öğrenmek, bir enstrüman çalmayı denemek veya farklı hobiler edinmek beyinde hiç kullanılmamış yeni patikaların açılmasını sağlar.

Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, bu üç temel faktörün yanı sıra sağlıklı beslenme alışkanlıklarının ve stres yönetiminin de nöroplastisite sürecini doğrudan besleyen yapı taşları olduğunu belirtiyor.