Kemeraltı'nda Kadim Zanaatlar Zamana Direniyor

Türkiye'nin önemli ticaret merkezlerinden biri olan Tarihi Kemeraltı Çarşısı, bıçakçılıktan demirciliğe, müzik aleti yapımından el sanatlarına kadar birçok köklü mesleği bünyesinde barındırıyor. Bu yüzlerce yıllık zanaatlar, günümüz koşullarına rağmen varlığını sürdürmeye devam ediyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 22 yıldır aralıksız olarak düzenlediği Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri, sadece tarihi yapıların değil, aynı zamanda bu yapılara hayat veren ustaların ve somut olmayan kültürel mirasın da korunmasına büyük katkı sağlıyor. Kimi ustalar çeliğe adeta can vererek benzersiz bıçaklar ortaya çıkarırken, kimi ustalar dünya çapında tanınan müzik aletleri üretiyor. Bazıları ise demiri işleyerek tarihi filmler için savaş aletleri hazırlıyor. Bu ustalar, Kemeraltı'nın geleneksel üretim kültürünü nesiller boyu yaşatan son temsilcileri olarak öne çıkıyor. Belediye tarafından verilen bu ödüller, Kemeraltı'ndaki zengin kültürel mirası görünür kılmayı amaçlıyor.

Meslekler Geleceğe Miras Bırakıyor

Geçmiş yıllarda bu ödüle layık görülenler arasında bıçak ustası Hasan Ergenay, def yapım ustası Sami Hosseini ve üç kuşaktır sıcak demircilik geleneğini sürdüren Akdemir Ailesi bulunuyor. Bu ustalar, mesleklerinin bugünkü durumunu, geleceğe dair umutlarını ve endişelerini dile getirdi. Kaybolmaya yüz tutan bu zanaatların sadece birer geçim kapısı olmadığını, aynı zamanda şehrin belleğini, kültürel kimliğini ve kuşaklar arası aktarılan bilgi birikimini taşıyan canlı bir miras olduğunu belirttiler. Bu mirasın korunmasının, gelecek nesillere bırakılacak en değerli emanetlerden biri olduğuna dikkat çektiler.

Kemeraltı'nın Kültürel Kimliğini Tanıtan Sanatçı

İran asıllı enstrüman yapımcısı Sami Hosseini, diş hekimliği eğitimini yarıda bırakarak hayatını müziğe ve geleneksel çalgı yapımına adamış bir isim. Çocukluğunda komşusunun deri tamiri tekniklerinden ilham alarak başlayan def tutkusu, bugün Kemeraltı'nda uluslararası projelere ve geleneksel ustalık ödüllerine uzanan ilham verici bir serüvene dönüştü. 1986 doğumlu Hosseini, 10 yaşından beri defi çalıyor ve 26 yıldır eğitmenlik yapıyor. 2012'de diş hekimliği eğitimi için İzmir'e geldiğinde Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Çalgı Yapımı Bölümü'nü keşfetti ve radikal bir kararla diş hekimliğini bıraktı. Konservatuvarda lisans eğitimini çalgı yapımı, yüksek lisansını ise Türk Sanat Müziği alanında tamamlayan Hosseini, 2013'te öğrencileriyle Ahura Ritim Topluluğu'nu kurdu. Geleneksel üretim yöntemlerini modern tekniklerle harmanlayarak kendi yapım stilini geliştiren sanatçı, 2016'da Kemeraltı'nda Defxane atölyesini açtı ve def metodu ile tarihçesini kaleme aldığı ilk kitabını yayımladı. 2023'te Kemeraltı'nın çok kültürlü yapısından esinlenen ve 'rengarenk' anlamına gelen Lévni Band'i kurarak hem geleneksel müziği hem de Kemeraltı'nın kültürel mirasını yurt içinde ve dışında tanıtan çalışmalara imza attı.

Yerel Yönetim Desteği Motivasyon Kaynağı

Eşiyle birlikte Kemeraltı'nda yıllarca depo olarak kullanılan bir alanı konser, atölye ve eğitimlerin yapıldığı canlı bir kültür merkezine dönüştürdüklerini belirten Sami Hosseini, akşamları sakinleşen çarşıya yüzlerce insan çekerek Kemeraltı'nın sadece gündüz değil, akşamları da yaşayan bir kültür merkezi olmasına katkı sağladıklarını ifade etti. Ayrıca 7 yıldır doğa içinde Def ve Müzik Kampı düzenlediklerini, Erkan Oğur, Derya Türkan, Cenk Erdoğan gibi değerli isimlerle ortak projelere imza attıklarını sözlerine ekledi. Almanya, Hollanda, Amerika ve Japonya'ya def gönderdiklerini, Avrupa'daki sanat kurumlarıyla ortak projeler sayesinde yabancı müzisyenlerin İzmir ve Kemeraltı kültürünü tanımalarına vesile olduklarını söyledi. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen ödülün kendileri için önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu vurgulayan Hosseini, “Yerel bir yönetimin yaptığımız işi fark edip bizi onurlandırması çok değerli. Belki bu sayede bir genç enstrüman yapımına ilgi duyar ve bu mesleği sürdürmeye karar verir. Eski ustalarla yeni kuşakları buluşturabilmek çok önemli. Yerel yönetimlerin bu alandaki desteklerinin artması ve ortak projelerin çoğalması Kemeraltı’nın geleceği açısından büyük önem taşıyor” diye konuştu.

Mesleğin Değeri Hissediliyor

1950 yılında Denizli'nin Yatağan beldesinde doğan ve çocuk yaşta babasının yanında bıçakçılığı öğrenen Hasan Ergenay, uzun yıllardır Kemeraltı'nda geleneksel yöntemlerle üretimini sürdürüyor. Çarşıda el işçiliğiyle bıçak üretimine devam eden son ustalardan biri olduğunu belirten Ergenay, mesleğin geleceğine ilişkin endişelerini dile getirdi. Hasan Ergenay, “Şu anda Kemeraltı’nda bu işi geleneksel yöntemlerle yapan neredeyse kimse kalmadı. Çocuklarıma ve torunlarıma öğrettim ancak yeni nesil bu mesleğe yönelmiyor. Günümüzde üretimin büyük bölümü fabrikasyon ve lazer teknolojisiyle yapılıyor. Oysa boynuz saplı, tamamen el işçiliğiyle üretilen bir bıçak emek ister; bunun makinede karşılığı yok” dedi. Dünyada geleneksel zanaatların devlet politikalarıyla desteklendiğini ifade eden Ergenay, Japonya örneğini vererek, “Japonya’da ileri yaştaki kılıç ustalarına büyük değer veriliyor, yarışmalar düzenleniyor ve bu ustalar destekleniyor. Bizde ise çırak yetişmiyor. Sanatı kaybetmek, benim gözümde vatanı kaybetmek gibidir. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin verdiği Tarihe Saygı Ödülü bizim için bu yüzden çok kıymetli. Bu ödül yalnızca bizi onurlandırmıyor, aynı zamanda mesleğimizin hâlâ değer gördüğünü hissettiriyor. Her sabah dükkânımı açıp üretmeye devam etmemin en büyük nedeni de bu” şeklinde konuştu.

Belediye Koruması Motivasyonu Artırıyor

Kemeraltı'nda çocukluklarından beri aynı sokakta üretim yapan Ali ve Ömer Akdemir kardeşler, ailelerinden devraldıkları sıcak demircilik geleneğini yaşatıyor. Bir zamanlar aynı sokakta çok sayıda demirci dükkanının bulunduğu bu bölgede, Akdemir kardeşler mesleklerini sürdürmenin önemine dikkat çekiyor.