Ekran Süresi Arttıkça Çocuklar Güçsüzleşiyor!

Üsküdar Üniversitesi Çocuk ve Ergen Gelişimi ve Otizm Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÇEGOMER) Ergoterapisti Emrullah Harun Kaya, günümüz çocuklarının yaşamında ekranların artan yerinin, onların hareket kapasitesini ve gelişimini nasıl etkilediği hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Kaya, ebeveynlerin çocuklarını aktif oyunlara yönlendirme konusunda neler yapabileceğine dair de tavsiyeler verdi.

Dijitalleşmenin Çocuk Gelişimine Etkisi

Tablet, telefon ve bilgisayar gibi dijital araçların çocukların günlük yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini belirten Emrullah Harun Kaya, “Aktif oyun ve açık hava etkinliklerine ayrılan zaman azaldı. Önceki nesillerin günlük yaşamında önemli bir yer tutan sokak oyunları, koşma, tırmanma, bisiklete binme ve arkadaşlarla hareketli oyunlar, günümüzde birçok çocuk için ekran temelli etkinliklerle yer değiştirdi.” ifadelerini kullandı. Kaya, çocukların yetersiz hareketinin sadece fiziksel kondisyonu değil; motor becerileri, sosyal ilişkileri, problem çözme yetenekleri, özgüvenleri ve günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılımları üzerinde de etkili olabileceğini vurguladı. “Hareket çocuk gelişiminin temel taşlarından biridir. Çocuklar hareket ederek öğrenir, oynayarak gelişir. Hareket sırasında bedenlerini tanır, çevreleriyle ilişki kurar, karşılaştıkları sorunlara çözüm üretir ve yeni beceriler kazanırlar. Aktif oyunlar çocukların kas kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirirken denge, koordinasyon, dikkat, planlama ve sosyal iletişim becerilerine de önemli katkılar sağlar.” dedi.

Hareketsiz Yaşamın Doğurduğu Sorunlar

Yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik, denge ve koordinasyon gibi alanlarda güçlükler yaşanabileceğini dile getiren Kaya, “Günlük hareket miktarı azalan çocuklar koşarken, merdiven çıkarken, uzun süre ayakta kalırken veya yaşıtlarıyla oyun oynarken daha çabuk yorulabilir. Top yakalama, tek ayak üzerinde durma, sıçrama, seksek oynama ve bisiklete binme gibi becerilerde zorlanabilirler.” diye konuştu. Motor becerilerin sadece spor yaparken değil, çocuğun okul ve ev yaşamındaki birçok etkinlikte bedenini etkili biçimde kullanması için gerekli olduğunu kaydeden Kaya, çanta taşımak, sırada dengeli oturmak, kalem kullanmak, kıyafet giymek, ayakkabı bağlamak gibi günlük aktivitelerin motor becerilerle doğrudan ilişkili olduğunu belirtti. Ayrıca, oyun sırasında alınan kararlar ve üretilen çözümlerin bilişsel süreçleri harekete geçirdiğini de ekledi.

Ergoterapinin Rolü ve Ailelere Öneriler

Ergoterapinin çocukların fiziksel, bilişsel, duyusal, sosyal ve duygusal ihtiyaçlarını bir bütün olarak ele aldığını hatırlatan Emrullah Harun Kaya, “Çalışmalar çocuğun yaşına, gelişim düzeyine, ilgi alanlarına ve günlük yaşamda zorlandığı aktivitelere göre planlanır.” dedi. Ergoterapideki temel amacın sadece kasları güçlendirmek olmadığını, çocuğun arkadaşlarıyla rahatça oyun oynayabilmesi, okul etkinliklerine katılabilmesi ve günlük yaşam becerilerini bağımsız yapabilmesi olduğunu ifade etti. Çocuğun sürekli düşmesi, merdiven çıkmakta zorlanması, top oyunlarından kaçınması veya günlük yaşam becerilerini yaşıtlarına göre daha zor gerçekleştirmesi gibi durumlarda gelişimsel bir değerlendirmenin önemine dikkat çeken Kaya, erken dönemde sağlanacak desteğin çocuğun katılımını ve özgüvenini artıracağını belirtti.

Ailelere yönelik tavsiyelerde bulunan Kaya, evdeki yastık, minder ve güvenli mobilyalarla mini engel parkurları hazırlanabileceğini, müzik eşliğinde dans etmenin de çocukların ritim, koordinasyon ve beden farkındalığını destekleyeceğini söyledi. Kaya, “Aileler her gün çocuklarıyla birlikte aktif oyun zamanı planlamalı. Çocuğun yaşı, sağlık durumu ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yaklaşık 30 ila 60 dakikalık hareketli oyun zamanları oluşturulmalı. Aktif oyun zamanı yalnızca çocuğun hareket ettiği, yetişkinlerin ekrana baktığı bir zaman olmamalı. Ebeveyn de oyuna katıldığında çocuğun motivasyonu, iletişimi ve oyundan aldığı keyif artar. Aileler çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamak yerine kendi gelişimleri üzerinden değerlendirmeli. Her çocuk aynı hızda koşmak veya aynı yükseklikte zıplamak zorunda değildir. Çocuğun çabasını fark etmek ve küçük gelişimleri takdir etmek önemlidir.” diyerek sözlerini tamamladı.