Wagner Lideri Yevgeniy Prigojin: Yükselişi ve İsyanı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakınlığıyla bilinen ve "Putin'in şefi" lakabını kazanan Yevgeniy Prigojin, kurucusu olduğu paramiliter grup Wagner'in Ukrayna'daki faaliyetleriyle dünya gündemine oturdu. 1 Haziran 1961'de St. Petersburg'da doğan Prigojin'in gençlik yılları çalkantılı geçti. Kendisi, "hırsızlık, dolandırıcılık ve gençleri suça sürükleme" suçlamalarıyla 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 9 yıl cezaevinde kaldı.

Suç Geçmişinden Ticaret Hayatına

1990'larda tahliye olduktan sonra Prigojin, St. Petersburg'da annesi ve üvey babasıyla birlikte sosisli sandviç satarak ticaret hayatına atıldı. Gıda sektöründeki ilerleyişi onu şehrin ilk market zincirlerinden birinde hissedar ve yönetici yaptı. 1995'te restoran işine girerek "Old Customs House"ı açtı ve ardından 1997'de "New Island" adlı yüzen restoranıyla şehrin popüler mekanlarından birine sahip oldu. Bu restoranlar, o dönem St. Petersburg Belediye Başkan Yardımcısı olan Vladimir Putin ile ilişkisinin temellerini attı. Prigojin'in bizzat yemek servisi yaptığı konuklar arasında Jacques Chirac ve George W. Bush gibi devlet adamları da vardı. Putin, 2003'teki doğum gününü de bu restoranda kutladı.

Devlet İhaleleri ve Tartışmalı Bağlantılar

Putin ile gelişen dostluğu sayesinde Prigojin'in şirketi Concord Catering, birçok karlı devlet ihalesi kazandı. Bu durum, Rusya merkezli Yolsuzlukla Mücadele Vakfı tarafından "yozlaşmış iş uygulamaları" yapmakla suçlanmasına ve 2017'de bir milyar ruble yasa dışı servete sahip olduğu iddialarına yol açtı. Prigojin'in adı, ayrıca ABD'de "trol fabrikası" olarak adlandırılan İnternet Araştırma Ajansı'nı (IRA) finanse etmek ve 2016 ABD Başkanlık seçimlerine müdahale etmekle ilgili suçlamalarla da anıldı. Yıllarca Wagner ile bağlantısını reddeden Prigojin, Ocak ayında bu paramiliter grubu kurduğunu, yönettiğini ve finanse ettiğini kamuoyuna açıkladı.

Wagner'in Yükselişi ve İsyan

Yevgeniy Prigojin, eski istihbarat subayı Dmitry Utkin ile birlikte 2014 yılında Wagner şirketini kurdu. Bu grup, mensuplarının çoğunu hükümlülerin oluşturduğu bir yapıya sahipti ve Ukrayna'nın yanı sıra Suriye, Orta Doğu ve Afrika'daki çeşitli çatışmalarda yer aldı. İngiliz istihbaratına göre, Ukrayna'da 50 bin aktif Wagner birliği bulunuyor ve bu sayı, Rusya'nın ülkedeki toplam gücünün dörtte birine denk geliyor. Wagner, Ukrayna'da bazı bölgelerin kontrolünü ele geçirmede önemli rol oynamakla birlikte "savaş suçları" ve insan hakları ihlalleri iddialarıyla da karşı karşıya kaldı. Son dönemde Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Ukrayna'daki ordu komutanı Valery Gerasimov'u "beceriksizlikle" ve Wagner birliklerine kasıtlı yetersiz ikmal yapmakla suçlayan Prigojin, 23 Haziran Cuma günü Rus ordusunu Wagner kamplarına saldırmakla itham ederek bir isyan başlattı. Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) bu eylemi "silahlı isyan" olarak nitelendirerek ceza davası açarken, Savunma Bakanlığı Wagner kamplarına saldırı iddialarını yalanladı.