İran'ın Askeri Gücü ve Savunma Kapasitesi Mercek Altında

İran ile İsrail arasında tırmanan doğrudan askeri çatışma ihtimali, Tahran'ın askeri yeteneklerini ve savunma gücünü gündeme getirdi. İsrail'in Şam'daki İran diplomatik misyonuna düzenlediği saldırının ardından Tahran, misilleme tehdidinde bulunurken, İsrail bu yerleşkenin askeri komutanlar tarafından kullanılması nedeniyle meşru bir hedef olduğunu savundu.

Kasım Süleymani Misillemesi ve Güncel Beklentiler

İran, 2020 yılında dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle Tümgeneral Kasım Süleymani'nin öldürülmesine Irak'taki iki Amerikan üssüne balistik füze fırlatarak karşılık vermiş, bu saldırı 100'den fazla Amerikan askerinin yaralanmasına neden olmuştu. Şam'daki son saldırıya ilişkin beklenen misilleme öncesinde, Washington ve Tahran'dan yapılan açıklamalarda ABD'nin veya askeri güçlerinin bu kez hedef alınmayacağı belirtildi. Ancak ABD Başkanı Joe Biden, olası bir İran saldırısında İsrail'e 'kararlı' destek sözü verdi. Analistler, ABD ve İsrail'in şu ana kadar İran'a doğrudan askeri saldırıdan kaçındığını, bunun yerine hava, deniz, kara ve siber saldırılarla 'gölge savaşı'nı tercih ettiğini belirtiyor. İsrail, bu bağlamda İran'daki askeri ve nükleer tesisleri hedef almış, komutan ve bilim insanlarına suikastler düzenlemişti.

İran Ordusunun Yapısı ve Gücü

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün geçen yılki değerlendirmesine göre, İran silahlı kuvvetleri, geleneksel ordu ve İslam Devrim Muhafızları Birliği olmak üzere iki ana kurumda en az 580 bin muvazzaf personele ve yaklaşık 200 bin eğitimli yedek güce sahip. Bu sayıyla İran, Orta Doğu'nun en büyük ordularından birine liderlik ediyor. Hem ordu hem de Devrim Muhafızları, ayrı ve aktif kara, hava ve deniz kuvvetlerine sahip. Devrim Muhafızları ayrıca İran'ın sınır güvenliğinden sorumlu iken, Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı birlikleri koordine ediyor ve genel stratejiyi belirliyor. Devrim Muhafızları bünyesindeki Kudüs Gücü ise Lübnan'daki Hizbullah, Yemen'deki Husiler, Suriye ve Irak'taki milis grupları ile Filistin İslami Cihadı gibi 'direniş ekseni' olarak bilinen vekil milis ağını silahlandırma, eğitme ve destekleme görevini üstleniyor. Bu milisler, İran'ın askeri gücünün resmi bir parçası olmasa da, saldırı durumunda İran'a destek verebilecek önemli müttefik güçler olarak kabul ediliyor.

Askeri Teknoloji ve Yerli Üretim

İran'ın askeri stratejisi, onlarca yıldır caydırıcılık üzerine kurulu olup, hassas ve uzun menzilli füzeler, insansız hava araçları (İHA) ve hava savunma sistemlerinin geliştirilmesine öncelik veriyor. Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini ve küresel enerji kaynaklarını etkileyebilecek sürat tekneleri ve küçük denizaltılardan oluşan geniş bir donanmaya sahip. Askeri uzmanlara göre İran, Orta Doğu'daki en büyük balistik füze ve İHA envanterlerinden birine sahip. Menzili 2 bin kilometreye kadar ulaşan balistik füzeleri ve seyir füzeleri, İsrail dahil bölgedeki her hedefi vurabilecek kapasitede. İranlı komutanlar, Tahran'ın son yıllarda 1.200 ila 1.550 mil menzile ve radardan kaçma yeteneğine sahip geniş bir İHA filosuna ulaştığını belirtiyor. İran, bu kapasitesini askeri geçit törenlerinde sergilemekten çekinmiyor ve ürettiği İHA'ları ihraç ediyor; bu İHA'lar Rusya tarafından Ukrayna'da ve Sudan'daki çatışmalarda kullanılıyor.

Yaptırımların Gölgesinde Savunma Sanayii

Uluslararası yaptırımlar, İran'ı yüksek teknolojili silahlardan ve yurt dışından tedarik edilen tanklar ve savaş uçakları gibi askeri teçhizattan mahrum bıraktı. 1980'lerde Irak ile yaşanan sekiz yıllık savaş sırasında da İran'a silah satışı kısıtlıydı. Savaşın sona ermesinden bir yıl sonra, 1989'da dini lider Hamaney, Devrim Muhafızlarına yerli bir silah endüstrisi geliştirmeleri talimatını verdi ve bu alana önemli mali kaynaklar ayrılmasını istedi. Uzmanlar, İran'ın bugün büyük miktarda füze ve İHA'yı yerli imkanlarla ürettiğini ve savunma üretimine öncelik verdiğini belirtiyor. Zırhlı araçlar ve büyük donanma gemileri yapımındaki girişimler tam başarıya ulaşamasa da, İran yerli üretim filosunu genişletip modernleştirirken, Kuzey Kore'den küçük denizaltılar da ithal ediyor.